Pháp luật là gì? Vai trò, đặc điểm và ý nghĩa của pháp luật?

pháp luật là gì? Bản chất và vai trò của pháp luật là gì? Nêu những nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam? Đặc điểm của pháp luật là gì?

Trong cuộc sống hiện nay, pháp luật là một thuật ngữ được bắt gặp khá thường xuyên. Nhưng có lẽ không phải ai cũng hiểu rõ về khái niệm này và các vấn đề liên quan.

1. Pháp luật là gì?

Theo định nghĩa, pháp luật là hệ thống bao gồm các quy tắc xử sự chung do nhà nước quy định, có tính bắt buộc thi hành. Có biện pháp giáo dục hoặc cưỡng chế bảo đảm tuân theo pháp luật nhằm bảo vệ lợi ích của giai cấp mình và điều chỉnh các quan hệ xã hội.

Có thể thấy, định nghĩa pháp luật bao gồm các yếu tố như:

  • Pháp luật là những quy tắc xử sự chung có bản chất pháp lý và đạo đức, được áp dụng trên phạm vi cả nước, đối với mọi chủ thể trong xã hội.
  • Đối với những quy định của pháp luật được áp dụng chung trong cộng đồng, chủ thể không có quyền lựa chọn thực hiện hay không. Vì pháp luật nói chung là bắt buộc và bảo đảm thực hiện.
  • Quá trình hình thành luật là nó được Nhà nước ban hành hoặc chấp nhận những tập quán ban đầu đã có từ trước và được nâng lên thành luật.
  • Nội dung của pháp luật thể hiện ý chí và bản chất của giai cấp thống trị.

2. Đặc điểm của pháp luật:

Pháp luật có ba đặc điểm (dấu hiệu) cơ bản như sau:

Pháp luật do nhà nước ban hành và bảo đảm thi hành

Pháp luật do Nhà nước ban hành thông qua nhiều thủ tục chặt chẽ, phức tạp với sự tham gia của nhiều cơ quan nhà nước có thẩm quyền, tổ chức, cá nhân nên pháp luật luôn có tính phù hợp. khoa học, chặt chẽ và chính xác trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội.

Pháp luật được nhà nước bảo đảm thực hiện bằng nhiều biện pháp, trong đó biện pháp cưỡng chế của nhà nước rất nghiêm khắc như phạt tiền, tù có thời hạn, tù chung thân… Với sự bảo đảm của nhà nước đã làm cho pháp luật luôn được tôn trọng bởi tổ chức, cá nhân và tổ chức thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả trong đời sống xã hội.

Luật quy phạm chung, bao gồm các quy tắc ứng xử bắt buộc chung

Pháp luật bao gồm những quy tắc xử sự chung, được thể hiện dưới những hình thức xác định, có kết cấu logic rất chặt chẽ và được đặt ra không phải từ một vụ việc cụ thể mà là sự khái quát hóa từ nhiều vụ việc phổ biến trong xã hội. Điều này đã làm cho các quy phạm pháp luật có tính khái quát cao, là hình mẫu điển hình để các chủ thể (tổ chức, cá nhân) noi theo khi gặp các tình huống mà pháp luật đã dự liệu.

Pháp luật có tính bắt buộc chung, các quy định của pháp luật không phải dành cho một tổ chức, cá nhân cụ thể mà dành cho tất cả các tổ chức, cá nhân có liên quan. Xuất phát từ vị trí, vai trò của nhà nước trong xã hội (tổ chức đại diện chính thức cho toàn xã hội), pháp luật có tính bắt buộc đối với mọi người, việc thực hiện pháp luật

Xem thêm bài viết hay:  Lương tham gia bảo hiểm xã hội là gì? Cách tính tiền lương đóng BHXH 2022?

xem thêm: Vai trò của pháp luật trong phát triển kinh tế ở Việt Nam

Pháp luật được quy định chặt chẽ về mặt hình thức

Pháp luật luôn được thể hiện dưới những hình thức nhất định, hay nói cách khác, các quy phạm pháp luật phải được chứa đựng trong các nguồn quy phạm pháp luật như luật tục, án lệ, văn bản quy phạm pháp luật… Tính chặt chẽ của hình thức là điều kiện để phân biệt giữa quy phạm pháp luật và quy phạm pháp luật không phải là quy phạm pháp luật. .

Ngoài những đặc điểm cơ bản trên, pháp luật còn có những điểm khác như tính ổn định, tính hệ thống, v.v.

3. Vai trò của pháp luật:

Từ những đặc điểm nêu trên có thể thấy pháp luật có vai trò hết sức quan trọng trong đời sống xã hội, cụ thể:

– Đối với Nhà nước, pháp luật được coi là công cụ hữu hiệu nhất để quản lý mọi vấn đề trong xã hội

Như đã nói ở trên, vì pháp luật là khuôn mẫu chung và mang tính bắt buộc nên mọi người trong xã hội cần phải tuân thủ các quy định của pháp luật. Không tuân thủ hoặc thực hiện không đúng quy định của pháp luật sẽ bị áp dụng các hình thức xử phạt tương ứng tùy theo hành vi vi phạm.

Đối với công dân, pháp luật là phương tiện quan trọng để mọi công dân bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Thông qua pháp luật, đảm bảo cho người dân được thực hiện các quyền cũng như nghĩa vụ của mình theo quy định và các quyền này sẽ được quy định và bảo vệ một cách tốt nhất.

xem thêm: Loại pháp luật là gì? Tìm hiểu các khuôn mẫu pháp luật trong lịch sử?

Đối với toàn xã hội nói chung, pháp luật đã thể hiện vai trò đảm bảo hoạt động của toàn xã hội, tạo lập và duy trì sự bình đẳng trong cộng đồng.

Để đảm bảo cho xã hội phát triển một cách ổn định và bền vững nhất thì pháp luật có vai trò vô cùng quan trọng để mọi người trong xã hội thực hiện.

4. Các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam:

Pháp luật ra đời do nhu cầu của xã hội để quản lý một xã hội đã phát triển đến một mức độ nhất định. Khi xã hội đã phát triển quá phức tạp, xuất hiện các giai cấp có lợi ích đối lập nhau và cần phải có chính trị giai cấp để bảo vệ lợi ích của giai cấp, lực lượng kinh tế, chính trị thống trị. trong xã hội.

Pháp luật là hệ thống các quy định bắt buộc do nhà nước ban hành, thể hiện bản chất của giai cấp thống trị.

Pháp luật ra đời cùng với sự ra đời của nhà nước, là công cụ quan trọng để thực hiện quyền lực của nhà nước, bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị và duy trì địa vị. Cả nhà nước và pháp luật đều là sản phẩm của đấu tranh giai cấp.

Nguyên tắc tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân

Điều 2 Hiến pháp 2013 quy định:

  • Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân.
  • Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam do Nhân dân làm chủ, dựa trên khối liên minh công nông, trí thức.
  • Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền tư pháp, hành pháp và lập pháp.
Xem thêm bài viết hay:  Đơn thức là gì? Bậc của đơn thức? Cách tìm bậc của đơn thức?

Nguyên tắc này đòi hỏi nội dung của pháp luật cũng như việc tổ chức áp dụng và thực hiện pháp luật phải thực hiện quyền tuyệt đối của nhân dân, thể hiện rõ tư tưởng nhân dân là chủ thể cao nhất của quyền lực.

Nguyên tắc dân chủ xã hội chủ nghĩa

Nguyên tắc dân chủ thể hiện ở quyền và nghĩa vụ pháp lý của cá nhân, tổ chức phải được pháp luật ghi nhận để bảo đảm cho xã hội và Nhà nước thực hiện dưới hình thức thích hợp.

Pháp luật quy định các phương thức thực hiện dân chủ: trực tiếp, gián tiếp, nội dung và hình thức thực hiện. Xét trên phạm vi toàn xã hội cũng như ở cộng đồng dân cư, dân chủ chỉ có thể bảo đảm thực hiện hiệu quả nhất khi đổi mới mạnh mẽ hệ thống chính trị, nhất là ở cơ sở.

nguyên tắc nhân đạo

Nguyên tắc này chỉ ra các biện pháp xử lý đối với cá nhân vi phạm pháp luật mà không gây tổn hại về thân thể, danh dự, nhân phẩm. Các quy định đại diện cho lợi ích tốt nhất của mọi người trong khuôn khổ pháp lý và đạo đức.

Nguyên tắc công bằng

Nó được thể hiện ở nhiều khía cạnh, cụ thể: việc quy định, áp dụng các biện pháp xử lý phải hợp lý tùy theo mức độ, tính chất của hành vi vi phạm pháp luật, mức độ được hưởng tương ứng với những cống hiến, đóng góp… Đối với từng lĩnh vực quan hệ xã hội, công lý có điểm riêng của nó.

Nguyên tắc thống nhất giữa quyền và nghĩa vụ pháp lý

  • Quyền và nghĩa vụ công dân không thể tách rời nhau.
  • Mỗi cá nhân đều có nghĩa là tôn trọng quyền của người khác.
  • Mọi công dân đều có quyền thực hiện nghĩa vụ đối với xã hội và Nhà nước.
  • Không xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác khi thực hiện quyền con người, quyền công dân.

5. Bản chất của pháp luật:

Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự chung.

Khi chúng ta nói về luật, chúng ta muốn nói đến tính quy phạm phổ quát, nghĩa là chúng ta nói về những khuôn mẫu phổ quát. Trong xã hội không chỉ pháp luật mới có tính quy phạm. Đạo đức, phong tục tập quán, tín ngưỡng tôn giáo, tổ chức chính trị – xã hội và quần chúng là quy phạm.

Tính quy phạm của pháp luật được thể hiện ở các nội dung sau:

  • Là một mô hình phổ biến cho nhiều người
  • Được ứng dụng nhiều lần trong không gian và thời gian rộng lớn

Tính bắt buộc chung của pháp luật thể hiện ở các điểm sau:

  • Tuân theo các quy định của pháp luật không phụ thuộc vào ý thức chủ quan của mỗi người. Quy định này áp dụng cho tất cả mọi người.
  • Không phân biệt tiền tài, chức vụ, địa vị, dù thế nào cũng phải tuân theo quy định của pháp luật.
  • Khi nó được áp dụng cho tất cả mọi người trong xã hội này mà không tuân theo, họ sẽ bị xử lý theo pháp luật
Xem thêm bài viết hay:  Mẫu bài văn nghị luận về đức tính trung thực trong cuộc sống

Chẳng hạn, Luật Giao thông đường bộ quy định mọi người tham gia giao thông phải đội mũ bảo hiểm. Quy định này áp dụng cho tất cả mọi người, không phân biệt già trẻ lớn bé. Và nếu vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Nhà nước ban hành hoặc công nhận

Ngoài việc ban hành nhà nước còn có thể ghi nhận phong tục tập quán trong xã hội bằng cách ghi nhận chúng trong luật thành văn.

Bảo đảm thực hiện bằng quyền lực nhà nước

Quyền lực của nhà nước thể hiện ở các biện pháp cưỡng chế khi không tuân thủ hoặc cố ý vi phạm. Được sự bảo đảm của nhà nước, pháp luật luôn được tôn trọng và thực hiện nghiêm chỉnh, có hiệu quả đối với đời sống xã hội.

Thể hiện ý chí của giai cấp thống trị và là nhân tố điều chỉnh các quan hệ xã hội phát triển phù hợp với lợi ích của mình và của giai cấp mình.

Bản chất của pháp luật trước hết được thể hiện ở tính giai cấp. Tính giai cấp của pháp luật phản ánh ý chí nhà nước của giai cấp thống trị trong xã hội, nội dung của ý chí đó được quy định bởi điều kiện sinh hoạt vật chất của giai cấp thống trị được cụ thể hóa trong các văn bản pháp luật. pháp luật do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành.

Như vậy, qua định nghĩa này, trước hết chúng ta thấy Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự, những quy tắc xử sự này có tính bắt buộc chung đối với mọi cá nhân, tổ chức trong xã hội, không phân biệt ở hoàn cảnh nào. Mọi người phải tuân thủ các quy định này.

Các quy định này do nhà nước ban hành và có thể nhà nước không ban hành các quy định đó vì nó luôn tồn tại trong cuộc sống, nó chỉ được coi là pháp luật khi được nhà nước thừa nhận, khi được nhà nước ban hành. Một khi được thực hiện và thừa nhận, các quy tắc xử sự đó sẽ được bảo đảm, thực hiện và thể hiện ý chí của nhà nước.

Điều này có nghĩa là nếu ai đó không tuân thủ các quy tắc ứng xử này, họ sẽ ngay lập tức bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế của nhà nước.

Phần kết luậnPháp luật là một bộ phận tất yếu và không thể thiếu trong quá trình xây dựng và phát triển nhà nước, ổn định kinh tế và phát triển xã hội. Vì vậy, trước khi ban hành, xây dựng bất kỳ văn bản quy phạm pháp luật nào cần căn cứ vào các yếu tố nhấn mạnh và sự cần thiết ban hành trong thực tiễn, bảo đảm phát huy đúng tinh thần điều chỉnh đúng, điều chỉnh phù hợp. hợp lý và có phần gợi mở, định hướng và dự đoán cho những trường hợp có thể xảy ra trong tương lai.

Chuyên mục: Bạn cần biết

Nhớ để nguồn bài viết: Pháp luật là gì? Vai trò, đặc điểm và ý nghĩa của pháp luật? của website thcstienhoa.edu.vn

Viết một bình luận