Phân tích 16 câu đầu chinh phụ ngâm chọn lọc đạt điểm cao

Bạn đang không biết triển khai cách phân tích 16 câu thơ đầu của bài thơ Chinh Phụ Ngâm thì sau đây trong bài viết này chúng tôi sẽ giúp bạn cách phân tích 16 câu thơ đầu của bài thơ này

1. Dàn ý phân tích 16 câu đầu chinh phụ ngâm: 

Mở bài: giới thiệu tác giả tác phẩm

Thân bài: 

8 câu thơ đầu

Không gian:

– Hiên: vắng vẻ, hiu quạnh

– Căn phòng: cô đơn, khao khát

Thời gian:

– Đèn: đêm, thời gian của tâm trạng

– Hoa đèn: một thời gợi nhiều trăn trở

– Hành động của kẻ chinh phục:

– Đi bộ – gieo từng bước: đi đi lại lại, đường vòng, lòng vòng

⇒ Nỗi nhớ đóng băng trong từng bước chân

– Thuyết phục: hành động vô thức, không có mục đích

– Nghe tin: mong ngóng, đợi chồng về

– Giải thích, chia sẻ với ngọn đèn – vật vô tri vô giác

Biện pháp nghệ thuật:

– Điệp điệp vòng: đèn biết – đèn biết, thể hiện nỗi buồn man mác, dai dẳng, trường tồn trong thời gian và không gian, tưởng như không bao giờ dứt, không bao giờ kết thúc.

– Câu hỏi tu từ: đèn có biết không? ⇒ như một lời than thở, thể hiện sự khắc khoải chờ đợi, khắc khoải mong đợi của kẻ chinh phạt.

8 câu thơ còn lại

Phong cảnh thiên nhiên:

– Tiếng gà gáy – giọt sương đầu tiên của năm dậu: tiếng gà gáy báo hiệu canh năm, báo hiệu người vợ trẻ xa chồng đã thức trắng đêm.

⇒ Tiếng gà không yên như trầm mình vào không gian thiên nhiên tĩnh lặng, đồng thời cũng thấm vào tâm trạng của người chinh phụ.

– Mênh mông: cảnh hiu quạnh

– Ý thức về thời gian của kẻ chinh phục:

– Hòe: bóng cây trước sân, trong vườn lúc ngắn, lúc dài, lúc ngắn, biểu hiện thời gian trôi – thời gian chia ly, nhớ nhung.
Khoảnh khắc tâm trạng:

Khắc, giờ ———– năm

Mối mọt ———– biển xa

Hành động của kẻ chinh phục:

– Thắp hương tìm sự bình yên mà lòng rối bời bởi những suy nghĩ, lo lắng, linh cảm chẳng lành

– nhìn vào gương, nhưng chỉ thấy một khuôn mặt buồn đầy nước mắt.

– Định đánh đàn để ôn lại kỉ niệm của hai vợ chồng mà sợ điềm xấu. Nỗi khắc khoải không chỉ thể hiện sự cô đơn mà còn thể hiện niềm khát khao hạnh phúc lứa đôi của người phụ nữ.

Mâu thuẫn giữa tình cảm và lý trí

⇒ 16 câu thơ đầu cho thấy hoàn cảnh cô đơn, lẻ loi, sầu muộn của người chinh phụ.

Kết bài: đánh giá lại giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật.

2. Những bài phân tích 16 câu đầu Chinh phụ ngâm đạt điểm cao nhất:

2.1. Bài mẫu 1 – Bài phân tích 16 câu đầu Chinh phụ ngâm đạt điểm cao nhất:

Đặng Trần Côn là một trong những tác giả nổi tiếng của nền văn học Việt Nam khoảng nửa đầu thế kỷ 18. Đây là một giai đoạn lịch sử đầy biến động, nhiều thanh niên phải xa người thân để ra trận. Sống trong thời kỳ đó, cảm nhận được nỗi khổ của người vợ lính, Đặng Trần Côn đã viết tác phẩm Chinh phụ ngâm bằng chữ Hán. Đó là một bài ca xúc động mô tả cảnh ngộ của kẻ chinh phạt lúc bấy giờ. Trong đó đoạn trích “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” là một đoạn hay, đặc biệt 16 câu thơ đầu đã thể hiện rõ nét nỗi cô đơn của người vợ có chồng ra trận.

Đã có nhiều bản dịch đoạn trích “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ”, nhưng trong đó bản dịch thành công nhất là của Đoàn Thị Điểm bởi bà cũng có hoàn cảnh giống như người chinh phụ. Mười sáu câu đầu của đoạn trích tác giả đã mở ra cảnh người vợ lẽ chờ chồng trong tâm trạng buồn bã, cô đơn.

Hành động của kẻ chinh phục chậm chạp làm nảy sinh cảm giác cô đơn và đau buồn:

Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước,
Rèm thưa rủ thác đòi phen

Nhịp thơ nhẹ nhàng đi sâu vào cảm xúc. Hành động của người chinh phụ hiện ra với dáng vẻ u sầu. Các động từ “đi” “gieo từng bước” ta thấy sự nặng nề với tâm trạng bâng khuâng, lo âu. Dường như không gian im lặng đến mức có thể nghe thấy cả tiếng bước chân của kẻ chinh phục. Mọi hành động và cảnh quay đều thể hiện sự cô đơn. Người phụ nữ không tìm được ai để chia sẻ. Vì vậy, hành động của kẻ chinh phục được lặp đi lặp lại một cách vô nghĩa, kéo rèm lên và hạ xuống lần nữa. Từ nỗi cô đơn ấy, lòng kẻ chinh phụ thầm trách:

“Ngoài rèm thước chẳng mách tin,
Trong rèm dường đã có đèn biết chăng.
Đèn có biết dường bằng chẳng biết,
Lòng thiếp riêng bi thiết mà thôi.”

Ở đây, ta có thể thấy rõ nỗi nhớ nhung của người chinh phụ qua hình ảnh “thước kẻ”. Có lẽ cô ấy đang chờ đợi một số tin tốt từ con chim. Thế là tôi chờ hoài mà chẳng thấy. Vì thế nàng trách vua không báo tin, để nàng chờ đợi. Tác giả còn sử dụng nghệ thuật tương phản “ngoài rèm”, “trong rèm” để thấy được nỗi cô đơn đã ăn sâu vào cả không gian bên trong và bên ngoài.

Vì thế, nàng rất cần một người bạn để tâm sự. Có lẽ chính vì thế mà nhà thơ đã nhân cách hóa “đèn” như một người bạn của kẻ chinh phụ. Nhưng ngay cả ngọn đèn cũng khắc nghiệt với người phụ nữ cô đơn đó. Lúc này, lẽ ra “ánh sáng” đã thức cùng nàng cả đêm, nhưng “ánh sáng” đã bị dập tắt ngay khi kẻ chinh phục cần lắm sự sẻ chia. Điều đó khiến kẻ chinh phục nhận ra rằng “ánh sáng” chỉ là vật vô tri vô giác, không thể chia sẻ.

Câu hỏi tu từ được tác giả sử dụng để người đọc cảm nhận được những cung bậc cảm xúc mà người chinh phụ đã trải qua. Và lời người chinh phụ thốt lên đau đớn như “Lòng thiếp riêng bi thiếp mà thôi ”. Vì không có ai bên cạnh chia sẻ nên cô ấy chấp nhận tất cả và chịu đựng tất cả sự cô đơn

Buồn rầu nói chẳng nên lời,
Hoa đèn kia với bóng người khá thương

Nỗi buồn của cô bây giờ không thể nói nên lời. Có lẽ nỗi buồn đó quá lớn và diễn ra hàng ngày. Ở đây, kẻ chinh phục nhìn những bông hoa và suy nghĩ về cuộc sống của mình. Cuộc đời cô dường như là một bông hoa tàn úa. Càng nghĩ càng buồn, khiến cảnh vật cũng nhuốm màu tâm trạng, đúng như Nguyễn Du đã miêu tả “người buồn cảnh cũng vui đâu bao giờ giờ”:

Xem thêm bài viết hay:  Vai trò của triết học và triết học Mác Lênin trong đời sống xã hội

“Gà eo óc gáy sương năm trống,
Hoè phất phơ rủ bóng bốn bên.
Khắc giờ đằng đẵng như niên,
Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa.”

Trời càng về khuya, không gian càng vắng lặng khiến tiếng gà gáy càng thêm thê lương. Tiếng gà “eo óc” là tiếng gáy thưa thớt, thể hiện sự cô đơn. Tác giả đã sử dụng hình ảnh “bóng tối tứ phía” để diễn tả khoảnh khắc không gian chìm vào bóng tối. Năm năm đã trôi qua nhưng người chinh phu vẫn thao thức với nỗi đau và nỗi nhớ chồng da diết.

Tác giả đã so sánh “thời gian” với “năm”. Có lẽ khi tâm trạng buồn, một giờ mà như cả năm, càng khắc sâu nỗi buồn và sự cô đơn. Cùng với đó là những tính từ “vĩnh viễn”, “dai dẳng” khiến nỗi đau cứ dai dẳng. Ở đây ta thấy sự tinh tế của tác giả khi lấy chuyển động. Qua đó làm nổi bật không gian và thời gian. Để quên đi nỗi buồn trước mắt, kẻ chinh phu tìm thú vui tao nhã:

Hương gượng đốt hồn đà mê mải,
Gương gượng soi lệ lại châu chan.
Sắt cầm gượng gảy ngón đàn,
Dây uyên kinh đứt phím loan ngại chùng.”

Để quên đi nỗi buồn và sự cô đơn, cô đã đánh đàn. Tuy nhiên, những thú vui tao nhã mà cô tìm kiếm đã khiến cô chìm trong nỗi sầu muộn vô tận. Khi thắp hương, mùi hương nồng nàn ấy khiến nàng chìm vào lo lắng. Khi soi gương trang điểm, cô cảm thấy tiếc cho số phận của mình, cô chợt nhận ra nhan sắc của mình đang thay đổi tàn phai theo năm tháng. Không có chồng sẻ chia, ngày xuân không nhiều. Khi cô ấy đàn, nó khiến cô ấy nhớ lại những câu chuyện cũ khi chồng cô ấy vẫn còn ở bên. Thế là cô sợ “đứt dây”,  – những nỗi sợ hãi cứ bủa vây lấy cô.

Tìm niềm vui để quên đi nỗi buồn, nhưng hành động “gượng ép” thể hiện sự miễn cưỡng. Có vẻ như chỉ vì quá cô đơn nên cô ấy mới cố gắng làm điều đó. Nhưng lúc này, dù vui vẻ đến đâu cũng không khiến cô vui vẻ. Bởi lúc này, bao trùm tâm trạng cô là nỗi cô đơn, nhớ chồng nơi chiến trường. Điều mà người vợ lẽ mong muốn bây giờ là được nghe một lời động viên của chồng. Nhưng tất cả đều im lặng, không một tin tức.

Với phong cách tả cảnh ngụ ngôn, sử dụng nhiều hình ảnh so sánh, ám chỉ, tác giả đã vẽ nên tâm trạng bối rối của người chinh phụ. Sự cô đơn, lẻ loi của cô được thể hiện rõ nét. Hình ảnh người chinh phụ là hình ảnh tiêu biểu cho một lớp người thời kỳ này. Nó vạch trần tội ác của chiến tranh phi nghĩa đã đẩy biết bao gia đình vào cảnh ly tán. Một người phụ nữ phải hy sinh tuổi thanh xuân, sống trong cảnh côi cút, đau khổ để chờ chồng dù không biết đến lúc đoàn tụ.

Qua việc phân tích 16 câu đầu của cảnh cô đơn của người chinh phụ, ta thấy được nỗi cô đơn của người phụ nữ khi chồng ra trận. Đó là nỗi cô đơn trường tồn trong không gian và thời gian. Không gì có thể xoa dịu nỗi cô đơn đó. Có lẽ chính niềm hy vọng ở phụ nữ đã khiến họ mạnh mẽ hơn. Qua đây ta cũng thấy được tài năng của Đặng Trần Côn khi chạm đến trái tim người đọc bằng những câu chữ giàu cảm xúc.

2.2. Bài mẫu 2 – Bài phân tích 16 câu đầu Chinh phụ ngâm đạt điểm cao nhất:

Là con người, ai cũng sợ chiến tranh, bởi chiến tranh gắn liền với máu và nước mắt. Vào thế kỷ 18, tình hình xã hội nước ta vô cùng hỗn loạn, chính trị bất ổn, chiến tranh liên miên. Triều đình cần nhiều binh lính để chiến đấu. Kết quả là, nhiều thanh niên rời bỏ gia đình và gia nhập quân đội. Quả thật, sự ra đi đột ngột của người chồng khiến người vợ trẻ không khỏi bồi hồi.

Cảm giác này một lần nữa ta bắt gặp trong nguyên tác “Chinh phụ ngâm” của Đặng Trần Côn. Đây là đoạn trích thuộc thể loại sử thi được coi là tiêu biểu nhất của thể loại sử thi trong nền văn học Việt Nam. Dưới tài năng của dịch giả Đoàn Thị Điểm – vốn là một “công chúa hiếm có, xuất thân từ chương, tư chất thông minh”, kiệt tác thơ chữ Hán “Chinh phụ ngâm ” của Đặng Trần Côn một lần nữa được phát huy. Đặc biệt, 16 câu đầu của đoạn trích “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” – Diễn Nôm của Đoàn Thị Điểm, tuy ngắn nhưng Đoàn Thị Điểm đã làm nổi bật bức tranh tâm trạng của người chinh phụ với những cảm xúc của người chinh phụ về thời gian chờ đợi và nỗi cô đơn buồn bã của kẻ chinh phụ:

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen

Sắt cầm gượng gảy ngón đàn
Dây uyên kinh đứt, phím loan ngại chùng”

Vào nửa đầu thế kỷ 18, “sưu cao, thuế nặng”, khởi nghĩa nông dân khắp nơi và chúa Trịnh mở nhiều trận đánh đàn áp. Cảnh vợ chồng biệt ly, cảnh nhà ly tán khiến Đặng Trần Côn cảm động và làm thành một bài ca dao dài. Tác phẩm là lời tố cáo chiến tranh phong kiến phi nghĩa. Đồng thời, là tiếng nói của niềm khao khát tình yêu, hạnh phúc lứa đôi mà thơ các giai đoạn trước ít được chú ý. Nguyên tác “Chinh phụ ngâm” của Đặng Trần Côn gồm 477 câu viết bằng chữ Hán theo thể tám chữ. Nữ sĩ Đoàn Thị Điểm, có lẽ do bị đồng điệu với người chinh phụ, đã diễn 408 câu Nôm, nhưng không thành công. Đoạn trích trên trích từ câu 193 đến câu 288 của nguyên tác là hoàn cảnh, tâm trạng của người chinh phụ trong những năm tháng chinh chiến: hoàn cảnh cô đơn và khao khát được nói ra, chia sẻ.

Tâm trạng của người chinh phụ trước hết được bộc lộ qua không gian và hành động:

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen”

Thủ pháp “hiên vắng” với “rèm thưa” không chỉ gợi tả không gian mà còn bộc lộ tâm trạng. “Bên hiên” cho thấy không có ai ngoài cô nhưng thực chất là có bố mẹ chồng và các em chứ không riêng gì cô. Tuy nhiên, phải chăng sự im lặng của không gian đến từ trái tim cô đơn, trống rỗng của kẻ chinh phục? Qua những ánh mắt mong chờ, bức màn dù có dày cũng trở thành “rèm thưa”. Ngoài không gian, hành động nhân vật cũng là phương tiện hữu hiệu để miêu tả nội tâm nhân vật. Hai câu thơ có tới bốn động từ hoạt động: “đi”, “ngồi, rủ”, “thác”, nhưng trọng tâm của câu thơ không rơi vào những từ đó mà nằm ở những trạng ngữ miêu tả tính chất hành động: “Thầm gieo từng bước”, và “đòi phen”. “Âm thầm gieo từng bước” không phải là “đi” hay “bước” mà là “gieo” nghĩa là âm thầm nhưng vẫn trĩu nặng cả bước chân!

Xem thêm bài viết hay:  Bảo lãnh dự thầu là gì? Các biện pháp bảo lãnh dự thầu theo Luật đấu thầu?

Buồn mọi nỗi lòng đà khắc khoải
Ngán trăm chiều bước lại ngẩn ngơ

“Ngoài rèm thước chẳng mách tin
Trong rèm dường đã có đèn biết chăng?
Đèn có biết dường bằng chẳng biết
Lòng thiếp riêng bi thiết mà thôi”

Nhìn ra “ngoài rèm”, nàng mong chim thước báo tin vui, chồng nàng đã bình an trở về. Nhưng tất nhiên, tất cả những gì tôi nhận được chỉ là một sự im lặng đáng sợ: “Bức màn không nói gì cả”, và thế là tôi lại phải trở về với cuộc độc thoại cô độc của chính mình. Câu thơ như một cái lắc đầu tuyệt vọng. Câu hỏi tu từ “Trong rèm dường đã có đèn biết chăng?” Nó mang hình thức đối thoại với ngọn đèn, nhưng thực chất là độc thoại nội tâm, không có ai để tâm sự, chia sẻ! Thủ pháp “trong-rèm-ngoài-khung” bộc lộ một thực tại chật chội: nhìn ra nhìn vào, cuối cùng chỉ quanh quẩn, bị trói buộc bên khung cửa sổ, trong một không gian chật hẹp. Không gian tự nó chứa đựng khả năng diễn đạt tâm trạng. Càng vắng lặng, chật hẹp, chật chội càng cảm thấy trống trải, cô đơn. Và cũng vì thế mà bị nỗi buồn bủa vây, không cách nào giải tỏa được.

Cách nói có vẻ mâu thuẫn “Đèn biết cũng như không biết” cho thấy một sự thất vọng, hụt hẫng. Chiếc đèn được nhân cách hóa với mục đích thấu hiểu, đồng cảm và sẻ chia nỗi lòng của người chinh phụ. Nhưng cuối cùng đèn cũng chỉ là vật vô tri vô giác! Trong tâm hồn người chinh phụ dường như loé lên một niềm vui, vì có người đồng cảm, chia sẻ, để thỏa niềm khát khao thể hiện, thoát khỏi cuộc sống chờ đợi cô đơn của hiện tại. Nhưng cũng ngay lập tức cô nhận ra rằng thực tại chẳng là gì khác ngoài: đau khổ, chia ly và vô vọng, càng khao khát, càng bế tắc, tuyệt vọng. Đáng thương thay, càng muốn thoát ra, cô càng bị nỗi đau trói buộc, giống như kẻ sắp chết đuối tưởng tìm được phao cứu sinh.

Đó là cách nói chuyện với “đèn”! Tuy nhiên, “lòng tôi chỉ buồn” – là lời người chinh phụ tâm sự với chính mình. Tính từ “bi kịch” không chỉ miêu tả nỗi buồn, mà hơn thế, nó còn là nỗi đau tủi thân của nỗi cô đơn, nỗi sầu không người chia sẻ đang ùa về, xé lòng kẻ chinh phụ.

Buồn rầu chẳng nói nên lời
Hoa đèn kia với bóng người khá thương”

Nét mặt và dáng vẻ “buồn bã”, cô đơn, tiều tụy ấy là kết quả của những tháng ngày dài chờ đợi, cho thấy cuộc đời kéo lê, lụi tàn, lụi tàn. Có phải chỉ để tồn tại, để sống cuộc sống của một con người? Nhìn “ hoa” tàn phai, kẻ chinh phụ thấy tiếc cho đời mình héo úa. Cuối cùng, người và vật không khác nhau.  Miêu tả những nét ngoại hình đó của nhân vật, ngòi bút không chỉ đi sâu vào từng ngóc ngách để mổ xẻ tâm lý nhân vật, mà hơn thế, chính tác giả, dịch giả cũng đang sống cùng những trăn trở, đau đáu với nhân vật trữ tình. Đó là dùng chiều sâu tâm hồn, bề rộng của tình yêu thương để thấu hiểu, cảm thông và chia sẻ với nhân vật. Vì vậy, ở dòng cuối của bài thơ, lời nhân vật, lời tác giả và dịch giả dường như đã hòa vào nhau thành một mối đồng cảm.

Sau những tháng ngày khắc khoải mong đợi: từ “ra ngoài hiên vắng” đến “ngồi dưới bóng râm” đợi tin chim ngoài rèm, đến tìm một mối đồng cảm từ ngọn đèn trong rèm; những người chinh phục phụ bắt đầu có ý thức sâu sắc về thời gian chờ đợi:

Gà eo óc gáy sương năm trống
Hoè phất phơ rủ bóng bốn bên.”

Trước hết là cảm nhận về sự thay đổi của thiên nhiên, cảnh vật. Sự quan sát thiên nhiên này đã bộc lộ thân phận của nhân vật trữ tình: kẻ chinh phục “ngồi tàn nhẫn” trong cảnh chờ đợi. Có thể nói, chờ đợi đã trở thành trạng thái tâm lý thường trực của cô. Từ tượng thanh “eo óc” và từ tượng hình “phất phơ” đã khoét sâu thêm sự cô tịch, vắng lặng của cảnh vật, cũng như tâm trạng trống trải, cô đơn của con người. Phong cách “tả cảnh ngụ tình”, “lấy động bỏ tĩnh” được vận dụng tinh tế, hiệu quả. Hình ảnh cây mía trong đêm “bay rủ” cũng gợi cảm giác bùi ngùi, ngậm ngùi. Hình ảnh cái cây “tung tăng” cũng tượng trưng cho bước đi của mặt trời suốt cả ngày.

Nếu ở cặp song thất, cảm xúc của người chinh phụ về thời gian được gợi lên qua cách nhìn cảnh vật thì ở cặp câu lục bát, nhân vật trữ tình trực tiếp bộc lộ cảm xúc, tâm trạng của mình:

“Khắc giờ đằng đẵng như niên,
Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa.”

Trước đây, trong cảnh chờ đợi, người ta luôn có cảm giác thời gian trôi qua với một nhịp điệu rất chậm, như muốn trêu ngươi, kéo dài giây phút chờ đợi của con người, thời gian chờ đợi của đôi trai gái trong cảnh chia ly dường như đáng sợ hơn, khủng khiếp hơn, nhất là khi nó được cảm nhận bởi một người thiếu nữ: từng giây, từng giờ trôi qua như thể cả thời gian. Nỗi buồn và sự cô đơn theo đó như vô tận như biển xa.

Biện pháp so sánh “như” với những hình ảnh tưởng chừng khoa trương, ước lệ “thời gian như năm tháng”, “sầu như biển cả” nhưng lại rất thực với tấm lòng mỏi mệt, vụn vỡ của một phụ nữ trẻ có chồng ra trận. Vì nó đã chuyển từ thời gian thực bên ngoài (ở hai tâm thất) sang thời gian tâm lý. So sánh bản diễn Nôm với nguyên tác, người đọc có thể nhận thấy sự thành công của bản dịch trong việc thể hiện nội dung tư tưởng, tình cảm của bài thơ. Đoàn Thị Điểm đã vận dụng tài tình thể song thất lục bát – vốn là một thể thơ có khả năng diễn đạt dồi dào về tình cảm, cảm xúc; sử dụng thành công các từ “dài, vô tận” – phương tiện ngôn ngữ. Từ ngữ tiếng Việt tiêu biểu, diễn tả chính xác, chân thực tâm trạng của nhân vật trữ tình. Bên cạnh đó, cô cũng thay đổi thứ tự hai câu thơ để mạch cảm xúc đi từ cảm nhận về “thời gian” bên ngoài đến đi sâu vào lòng người “sầu”. Như vậy, trong không gian vô tận và thời gian chờ đợi vô tận, kẻ chiến thắng chỉ thấy mình đối diện với biển khổ của chính mình. Nhà nghiên cứu Đặng Thai Mai thật tinh tế và sâu sắc khi nói: “Đây là một trong những bài thơ dài bất tận, như một khối sầu trong lòng người yêu từ thuở xa xưa”.

Xem thêm bài viết hay:  Mẫu đoạn văn nêu tình cảm cảm xúc của em với người thân

Bủa vây sầu não như biển xa, kẻ chinh phục cố tìm lối thoát, nhưng cuối cùng vẫn không thoát ra được:

“Hương gượng đốt hồn đà mê mải
Gương gượng soi lệ lại châu chan
Sắt cầm gượng gảy ngón đàn
Dây uyên kinh đứt, phím loan ngại chùng”

Nàng muốn làm mọi cách để quên đi nỗi nhớ chồng nhưng xung quanh luôn là khung cảnh gợi nhớ, khơi dậy cảm giác xa cách của đôi vợ chồng hiện tại: “hương thơm”, “gương soi” – Đàn cầm và đàn sắt hòa quyện vào nhau , thường được dùng để so sánh cảnh vợ chồng thuận hòa, với đàn môi, với chìa phượng – hình ảnh tượng trưng cho đôi bạn thân thiết: đôi lứa yêu nhau, công việc bình thường của cuộc sống hàng ngày, đó chỉ là “công việc nặng nhọc.” Là hình ảnh ẩn dụ của “công việc nặng nhọc” để miêu tả cử chỉ, điệu bộ: cố gắng thể hiện sự tự nhiên, bình thường khi tâm trạng buồn, đồng thời nhấn mạnh nỗi khổ đáng thương của bà Khi thắp nén nhang, bà đang đắm chìm trong nỗi u uất vô tận: khi định “đánh đàn”, sợ “dây” bị “đứt”, là những điềm gở báo hiệu cho sự không hạnh phúc của lứa đôi phải xa nhau. Ở những câu thơ này, yếu tố tự sự – hành động trần thuật và yếu tố trữ tình – miêu tả tâm trạng, xuất hiện sóng đôi, đan xen vào nhau. Trong cùng một câu thơ, vế trước chỉ công việc, vế sau diễn tả tâm trạng, tình cảm của nhân vật trữ tình.  Sự kết hợp giữa phép liệt kê và phép đảo ngữ – đặt đối tượng của hành động: “thắp nhang, gương trói, tuốt sắt, đứt dây thần kinh, chìa khóa chùng” có tác dụng rất hiệu quả. Tuyệt vời để xây dựng các yếu tố tự truyện. Bên cạnh đó, các từ láy cũng được Đoàn Thị Điểm lựa chọn và sử dụng rất “đắt”, thể hiện đến cùng tận cùng sắc thái tình cảm, tâm trạng của con người. Không đến nỗi già hóa đá nhưng người thiếp của chúng ta đã phải sống trong cô đơn, nuối tiếc và buồn khôn nguôi. Mọi nỗ lực xua tan nỗi buồn đều vô ích và vô ích. Không thể thay đổi hoàn cảnh sống hiện tại, người chinh phụ ngày càng lo lắng và chán nản, rơi vào tuyệt vọng. Đó là một cuộc khủng hoảng bế tắc đến mức bi kịch.

Đoạn trích thể hiện sự đồng cảm của tác giả- dịch giả khi khắc họa thành công tấn bi kịch tâm trạng của kẻ chinh phụ: khát khao được giải thích và chia sẻ nỗi xung đột với thực tại cô đơn, u uất. Kẻ chinh phục nói ra tiếng nói bí mật của trái tim mình.

3. Bài văn phân tích 16 câu đầu của Chinh phụ ngâm hay nhất:

Chinh Phụ Ngâm là một trong những tác phẩm văn học trung đại hay nhất trong lịch sử văn học Việt Nam, lồng ghép mạch cảm xúc và những câu chuyện thấm đẫm nỗi buồn về thân phận người phụ nữ chốn kinh kỳ lúc bấy giờ, đồng thời gián tiếp khắc họa bức tranh hiện thực xã hội cay đắng, bất công.

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước,Không gian vắng lặng, ngay từ những câu thơ đầu tiên đã gieo vào lòng người đọc nỗi buồn, kết hợp với những động từ như “đi, gieo từng bước” cho thấy bước chân nặng trĩu nỗi buồn. Nỗi băn khoăn, lo lắng, khắc khoải của người đàn bà dưới mái hiên nghèo, những tháng ngày lặp đi lặp lại vô nghĩa, cho thấy sự hoang vu, trống vắng trong tâm hồn. Và rồi nhân vật như lơ đãng độc thoại với chính mình mà có cảm giác như một lời trách móc:

“Ngoài rèm thước chẳng mách tin,
Trong rèm dường đã có đèn biết chăng.
Đèn có biết dường bằng chẳng biết,
Lòng thiếp riêng bi thiết mà thôi.”
Ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen.”

Bắt đầu từ đây, người chinh phụ bộc lộ nỗi cô đơn, nhớ nhung, khắc khoải của người chinh phụ nơi chiến trường. Nàng không chỉ mang nỗi nhớ đơn thuần, mà còn mang trong lòng nỗi khắc khoải khôn nguôi, trằn trọc khi không nhận được tin về người chinh phụ. Hình ảnh con thước kẻ – con vật báo tin vui xuất hiện là minh họa rõ nhất cho tấm lòng ấy. Nghệ thuật tương phản “ngoài rèm” và “trong rèm” cho thấy nỗi cô đơn bao trùm mọi không gian, thậm chí lấp đầy không gian bằng một màu ảm đạm, buồn bã. Càng nhớ, càng khao khát một lời giải thích, và ngọn đèn trở thành người bạn tâm tình trong chiếc hộp cô đơn để kẻ chinh phụ trút bầu tâm sự. Một người phụ nữ ở võ đường vào ban đêm, một mình với ngọn đèn ngủ, chính ánh đèn đêm cô đơn và lạnh lẽo càng tô đậm  thêm tình cảnh lẻ loi của kẻ chinh phụ:

Buồn rầu nói chẳng nên lời,
Hoa đèn kia với bóng người khá thương.”

Kẻ chinh phụ chạnh lòng, chợt nhận ra trong ngọn đèn dầu kia phản chiếu trên vách thân phận mình, thân phận như một, nỗi buồn mượn ngọn đèn chia sẻ nhưng không thể toại nguyện.

“Gà eo óc gáy sương năm trống,
Hòe phất phơ rủ bóng bốn bên.
Khắc giờ đằng đẵng như niên,
Mối sầu dằng dặc tựa miền biển xa.”

Không gian buổi sáng sớm, đó là lúc con người ta đang say giấc, thế nhưng người chinh phụ đến giờ này vẫn chưa thể ngủ ngon bởi tâm nàng đang hướng về nơi xa xôi, chỉ mong rằng chồng mình vẫn đang an toàn. Tất cả tâm tư tình cảm của người chinh phụ đều hướng về người chinh phụ. Nỗi nhớ ấy tuy vô hình mà xuyên thấu tâm can của người chinh phụ.

Với những câu thơ song thất lục bát cùng với bút pháp tả cảnh ngụ tình tác giả đã làm nổi bật lên sự thống khổ của người chinh phụ trong hoàn cảnh chiến tranh, qua đó phê phán các cuộc chiến tranh phi nghĩa.

Chuyên mục: Bạn cần biết

Nhớ để nguồn bài viết: Phân tích 16 câu đầu chinh phụ ngâm chọn lọc đạt điểm cao của website thcstienhoa.edu.vn

Viết một bình luận