Hình thức nhà nước là gì? Các kiểu và hình thức của Nhà nước?

Hình thức nhà nước là gì? Các kiểu và hình thức Nhà nước? Các kiểu và hình thức của các kiểu nhà nước: Nhà nước chiếm hữu, Nhà nước phong kiến, Nhà nước tư sản, Nhà nước vô sản.

Nhà nước hình thành và xuyên suốt lịch sử xã hội loài người. Sự ra đời của các hình thức nhà nước là tất yếu khách quan, phù hợp với quy luật vận động và phát triển của xã hội, bắt nguồn từ những tiền đề xuất hiện ngay trong lòng xã hội tư sản. Hãy tìm hiểu các hình thức, các loại và hình thức của nhà nước qua bài viết dưới đây

1. Hình thức nhà nước là gì?

Kiểu nhà nước là khái niệm dùng để chỉ bộ máy thống trị thuộc về giai cấp nào, trên cơ sở chế độ kinh tế nào, hình thái kinh tế – xã hội nào tương ứng.

Mỗi loại nhà nước có thể tồn tại dưới những hình thức khác nhau. Hình thức nhà nước là khái niệm dùng để chỉ cách thức tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước. Nói cách khác, đó là hình thức quyền lực của giai cấp thống trị.

Hình thức nhà nước do bản chất giai cấp của nhà nước quyết định, do tương quan lực lượng giữa các giai cấp, do cơ cấu xã hội có giai cấp, do đặc điểm truyền thống chính trị của đất nước quyết định…

2. Các kiểu và hình thức các kiểu Nhà nước:

Tương ứng với ba chế độ xã hội có đối kháng giai cấp trong lịch sử là hình thái kinh tế – xã hội chiếm hữu nô lệ, hình thái kinh tế – xã hội phong kiến ​​và hình thái kinh tế – xã hội tư bản chủ nghĩa. được ba loại trạng thái: nhà nước chiếm hữu nô lệ, nhà nước phong kiến ​​và nhà nước tư sản. Tuỳ theo điều kiện kinh tế – xã hội cụ thể của mỗi nước mà mỗi kiểu nhà nước được tổ chức theo những hình thức nhất định. Nhà nước xã hội chủ nghĩa mang bản chất của “chuyên chính vô sản”, nhưng là một loại trạng thái cụ thể.

2.1. Nô lệ thuộc sở hữu nhà nước:

Đây là nhà nước của giai cấp chủ nô cổ đại, tiêu biểu cho các hình thức lịch sử của nhà nước chiếm hữu nô lệ ở Hy Lạp và La Mã cổ đại như quân chủ và chính thể cộng hòa, quý tộc và chính thể. cơ quan dân chủ. Các hình thức này chỉ khác nhau về cách thức và cách thức hoạt động tổ chức bộ máy nhà nướcvà bản chất của chúng là nhà nước của giai cấp chủ nô, nhằm thực hiện chuyên chính đối với nô lệ.

2.2. Nhà nước phong kiến:

Đây là tình trạng của giai cấp địa chủ phong kiến. Nhà nước phong kiến ​​cũng được tổ chức dưới nhiều hình thức. Nhìn chung, ở phương Tây, hình thức quân chủ phân quyền là hình thức phổ biến của nhà nước. Quyền lực nhà nước được phân chia thành quyền lực độc lập, quyền lực địa phương. Mỗi lãnh chúa phong kiến ​​là một vị vua trên lãnh thổ của mình. Mối quan hệ thực sự giữa các lãnh chúa phong kiến ​​châu Âu được thiết lập chủ yếu dưới hình thức liên minh các quốc gia cát cứ, trong đó Thiên chúa giáo trở thành mối quan hệ thiêng liêng thiêng liêng giữa các tiểu vương quốc phong kiến. con kiến.

Xem thêm bài viết hay:  Cẩm nang kinh nghiệm đi thuê phòng trọ cho tân sinh viên

Ở phương Đông (điển hình là Trung Quốc và Ấn Độ), hình thức quân chủ tập quyền là hình thức phổ biến của nhà nước trên cơ sở sở hữu nhà nước về đất đai. Ở trạng thái này, quyền lực của vua được đề cao rất nhiều, hoàng đế có quyền tuyệt đối, ý vua là luật.

Dù tồn tại dưới hình thức nào thì nhà nước phong kiến ​​cũng chỉ là chính quyền của giai cấp địa chủ, quý tộc, cơ quan bảo vệ các đặc quyền phong kiến, công cụ sử dụng của giai cấp địa chủ phong kiến. để áp bức và thống trị nông nô.

2.3. Nhà nước tư sản:

Nhà nước tư sản cũng được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau nhưng nhìn chung chỉ có hai hình thức cơ bản nhất là hình thức cộng hòa và hình thức quân chủ lập hiến. Hình thức cộng hòa được tổ chức dưới các hình thức khác nhau như cộng hòa nghị viện, cộng hòa tổng thống trong đó hình thức cộng hòa đại nghị là hình thức tiêu biểu và phổ biến nhất. Trên thực tế, để thích ứng với điều kiện lịch sử cụ thể của mỗi nước, các hình thức cụ thể của nhà nước tư sản hiện đại đã có nhiều khác biệt, xét về chế độ bầu cử, phương thức tổ chức một viện hay hai viện, về nhiệm kỳ. tổng thống, về sự phân chia quyền lực giữa tổng thống và nội các.

Hình thức nhà nước tư sản là Nó rất giàu có nhưng không thay đổi bản chất – là công cụ của giai cấp tư sản để đàn áp giai cấp vô sản và quần chúng lao động nhằm bảo vệ lợi ích và sự thống trị của giai cấp tư sản. sản xuất. Như V. I. Lê-nin đã chỉ ra: “Các hình thức của nhà nước tư sản rất khác nhau, nhưng về bản chất là giống nhau: xét chung lại, tất cả các nhà nước này, dù thế nào đi nữa, tất nhiên đều giống nhau, đó là chuyên chính của giai cấp tư sản”.

Tuy nhiên, có thể thấy rằng trước nền dân chủ vô sản, nền dân chủ đạt được trong chủ nghĩa tư bản là một bước tiến khá quan trọng trong quá trình tiến hóa của nền dân chủ trong lịch sử. Nền dân chủ tư sản ra đời là một bước tiến về chất trong quá trình phát triển của nhà nước. Ở đó, nó kết tinh những giá trị dân chủ được tạo ra trong thời kỳ trước khi giai cấp công nhân cầm quyền, đồng thời, nó thể hiện yếu tố nhân văn, nhân dân chứa đựng trong một số chuẩn mực dân chủ đang được thực hiện ở các nước tư bản chủ nghĩa. Sự phát triển hợp quy luật của các giá trị đó là nhân tố bản chất dẫn đến sự phủ định của chủ nghĩa tư bản. Nền dân chủ vô sản với tư cách là nền dân chủ chất lượng cao so với nền dân chủ tư sản chỉ có thể ra đời khi biết kế thừa và phát triển mọi giá trị dân chủ mà nhân loại đã sáng tạo ra trong lịch sử. , đặc biệt là những giá trị dân chủ đạt được trong chủ nghĩa tư bản.

2.4. Nhà nước vô sản:

Nhà nước vô sản là một loại trạng thái đặc biệt là trong lịch sử. Nét đặc biệt của nó trước hết là nó chỉ tồn tại trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa cộng sản, nó là loại trạng thái cuối cùng trong lịch sử xã hội loài người. Mác khẳng định: “Giữa xã hội tư bản chủ nghĩa và xã hội cộng sản chủ nghĩa là một thời kỳ chuyển biến cách mạng từ xã hội này sang xã hội khác. Thích ứng với thời kỳ đó là một thời kỳ quá độ về chính trị, và nhà nước của thời kỳ đó không thể là gì khác hơn là nền chuyên chính cách mạng của giai cấp vô sản .

Xem thêm bài viết hay:  Công dân là gì? Quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân theo Hiến pháp?

Sự tồn tại của Nhà nước chuyên chính vô sản trong thời kỳ quá độ này là tất yếu vì trong thời kỳ quá độ xã hội vẫn còn tồn tại các giai cấp và lực lượng xã hội bóc lột, chống lại sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội. xã hội buộc giai cấp công nhân và nhân dân lao động phải đàn áp họ bằng bạo lực. Hơn nữa, trong thời kỳ quá độ còn có các giai cấp khác và các giai cấp trung gian. Do địa vị kinh tế – xã hội, họ dễ dao động giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản, không thể tự mình tiến lên chủ nghĩa xã hội. Giai cấp vô sản phải tìm mọi cách lôi kéo đông đảo lực lượng về phía mình. Ở đây, chuyên chính vô sản đóng vai trò là thiết chế cần thiết để đảm bảo sự lãnh đạo của giai cấp công nhân đối với nhân dân.

Nét đặc biệt của nhà nước chuyên chính vô sản còn thể hiện ở chỗ, chức năng cơ bản nhất, chủ yếu nhất của nó không phải là chức năng bạo lực mà là chức năng tổ chức xây dựng kinh tế – xã hội. Khi đề cập đến vấn đề này, V. I. Lê-nin cho rằng chuyên chính vô sản không phải chỉ là bạo lực đối với bọn bóc lột, cũng không phải là bạo lực chủ yếu, mà phương diện cơ bản của nó là tổ chức và xây dựng toàn diện. xã hội mới – xã hội xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa.

Cũng chính vì những tính chất đặc biệt như vậy của nhà nước vô sản mà các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác – Lênin đã khẳng định nhà nước vô sản là một kiểu nhà nước đặc biệt trong lịch sử; đó là “nhà nước không có nghĩa gốc”, là nhà nước “nửa nhà nước”. Sau khi cơ sở kinh tế, xã hội hình thành và tồn tại của nhà nước mất đi thì nhà nước không còn tồn tại. Mất Nhà nước chuyên chính vô sản không phải bằng con đường “tiêu diệt”, “xóa bỏ” mà bằng con đường “tự diệt vong”. Sự sụp đổ của nhà nước vô sản là một quá trình rất lâu dài.

Tính chất đặc biệt của nhà nước chuyên chính vô sản còn thể hiện ở cơ sở quyền lực của nhà nước – đó là cơ sở liên minh công nông làm nòng cốt để liên minh với mọi tầng lớp công nhân khác trong xã hội.

Để thực hiện sứ mệnh của mình, giai cấp công nhân cần có sự ủng hộ, hợp tác, liên minh, ổn định và ngày càng đoàn kết với những người lao động khác. Do đó, chuyên chính vô sản là một loại liên minh đặc biệt giữa giai cấp công nhân và quần chúng lao động của giai cấp phi vô sản. Nhà nước vô sản do đó phải là nhà nước của dân, nhà nước của dân, do dân, vì dân. Ngoài ra, nền dân chủ vô sản là nền dân chủ theo nghĩa đầy đủ nhất của từ này. Đó là nền dân chủ bao trùm toàn diện các lĩnh vực của đời sống xã hội, nền tảng của nó là dân chủ trong lĩnh vực kinh tế.

Xem thêm bài viết hay:  Đảng viên dự bị là gì? Quyền của Đảng viên dự bị bao gồm?

Chủ nghĩa xã hội không thể tồn tại và phát triển nếu không có dân chủ, không được thực hiện đầy đủ và không ngừng mở rộng. “Phát triển dân chủ đến cùng, tìm ra những hình thức phát triển đó, thể nghiệm những hình thức đó trong thực tiễn, v.v.” là một trong những nhiệm vụ cấu thành của cách mạng xã hội chủ nghĩa. vấn đề có tính quy luật của sự phát triển và hoàn thiện của nhà nước chuyên chính vô sản.

Giai cấp công nhân không chỉ có sứ mệnh lịch sử lãnh đạo cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc mà còn có vai trò lịch sử toàn thế giới. Vì vậy, chuyên chính vô sản cũng phải làm tròn nghĩa vụ quốc tế của mình, bằng mọi cách giúp đỡ cuộc đấu tranh của các dân tộc vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ. xã hội.

Nhà nước vô sản là tổ chức, qua đó Đảng của giai cấp công nhân thực hiện vai trò lãnh đạo toàn xã hội. Không có sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản thì nhà nước đó không giữ được bản chất giai cấp công nhân. Vì vậy, bảo đảm vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản đối với Nhà nước là nguyên tắc sống còn của chuyên chính vô sản. Sự lãnh đạo của Đảng đối với nhà nước không chỉ là nhân tố bảo đảm tính chuyên chính vô sản của nhà nước mà còn là điều kiện để giữ tính nhân dân của nhà nước đó. Đây cũng là nét đặc biệt của nhà nước chuyên chính vô sản

Nhà nước chuyên chính vô sản có thể tồn tại dưới những hình thức khác nhau. Công xã Pa-ri năm 1871 khai sinh ra nhà nước vô sản kiểu Công xã. Hình thức Nền chuyên chính vô sản thứ hai là Liên Xô. Ở một số nước, nhà nước chuyên chính vô sản vẫn tồn tại dưới hình thức nhà nước dân chủ nhân dân v.v.

Thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội đã tạo cho nhà nước chuyên chính vô sản nhiều hình thức mới. Tính đa dạng của nhà nước đó phụ thuộc vào những điều kiện lịch sử cụ thể của thời điểm ra đời, vào tương quan lực lượng giữa các giai cấp và liên minh giai cấp tạo thành cơ sở xã hội của nhà nước. quốc gia, tùy theo nhiệm vụ kinh tế – chính trị – xã hội mà nhà nước phải thực hiện, tùy theo truyền thống chính trị của dân tộc. Hình thức cụ thể của nhà nước trong thời kỳ quá độ có thể rất khác nhau, nhưng bản chất của chúng là giống nhau: chuyên chính cách mạng của giai cấp vô sản.

Chuyên mục: Bạn cần biết

Nhớ để nguồn bài viết: Hình thức nhà nước là gì? Các kiểu và hình thức của Nhà nước? của website thcstienhoa.edu.vn

Viết một bình luận