Bùng nổ dân số là gì? Nguyên nhân, hậu quả và cách giải quyết?

Bùng nổ dân số là gì? Nguyên nhân dẫn đến bùng nổ dân số? Việt Nam có bao giờ đối mặt với nguy cơ bùng nổ dân số? Nêu tác hại của việc dân số tăng nhanh (bùng nổ dân số)? Giải pháp đối phó với bùng nổ dân số?

Bùng nổ dân số là sự gia tăng nhanh chóng về dân số. Bùng nổ dân số gây ra nhiều hệ lụy về kinh tế – chính trị – an ninh xã hội – nhân đạo trên toàn thế giới. Vì vậy, kiểm soát bùng nổ dân số là trách nhiệm của mọi quốc gia, mọi khu vực. Vậy bùng nổ dân số là gì? Hậu quả của nó? nguyên nhân là gì? Giải pháp là gì?

1. Bùng nổ dân số là gì?

Bùng nổ dân số là sự gia tăng dân số quá nhanh, đột ngột, mất kiểm soát trong thời gian ngắn, gây tác động lớn đến mọi mặt của đời sống xã hội. Bùng nổ dân số xảy ra khi tỷ lệ gia tăng tự nhiên vượt quá 2,1%. Dân số tăng nhanh vượt quá khả năng giải quyết các vấn đề về ăn, mặc, ở, giáo dục, việc làm… đã trở thành gánh nặng đối với các nước kém phát triển.

Bùng nổ dân số là hiện tượng dân số tăng nhanh trong một khoảng thời gian rất ngắn. Sự gia tăng này nằm ngoài khả năng kiểm soát và chịu đựng của các lĩnh vực liên quan trong đời sống xã hội. Bùng nổ dân số vì thế mang lại những tác động tiêu cực cho xã hội. Trên thế giới, nhiều quốc gia vẫn đang nỗ lực giải quyết các vấn đề liên quan đến dân số, đặc biệt là tình trạng dân số tăng nhanh (bùng nổ dân số).

2. Nguyên nhân bùng nổ dân số:

2.1. Do chênh lệch giữa tỷ suất sinh và tỷ suất tử:

Trong những ngày đầu tiên, tỷ lệ sinh của con người khá cao. Do nhu cầu duy trì nòi giống, phát triển xã hội, cũng như chưa thực sự có biện pháp phòng tránh. Tuy nhiên, trong giai đoạn này, tỷ lệ tử vong cao tương ứng. Do ảnh hưởng của các yếu tố như thiên tai, dịch bệnh, nền y học chưa phát triển nên tỷ lệ tử vong khá cao. Vì vậy, trong giai đoạn này, tỷ lệ sinh và tử dường như cân bằng.

Trong tương lai khoa học kỹ thuật, sức khỏe và đời sống sẽ cao hơn. Điều này dẫn đến sự gia tăng tuổi thọ và tỷ lệ tử vong thấp hơn so với tỷ lệ sinh.

Xem thêm bài viết hay:  Mẫu bài phát biểu của Giáo viên ngày 20/11 hay và ý nghĩa nhất

2.2. Do quan điểm lạc hậu ở một số nơi:

Đối với một số nước, đặc biệt là các nước phương Đông, vẫn còn tồn tại một số quan niệm lạc hậu về việc sinh nhiều con. Quan trọng nhất là vấn đề “trọng nam khinh nữ”, mong muốn sinh được con trai. Người phương Đông quan niệm rằng sinh nhiều con sẽ có phúc, con cháu đông đúc. Chính quan niệm này một phần dẫn đến sự gia tăng dân số. Đặc biệt là khi nó được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Ở một số nước nghèo và các nước đang phát triển, các yếu tố tiếp cận, nhận thức về dân số còn hạn chế, đặc biệt quan trọng ở Châu Phi và một số nước Châu Á Thái Bình Dương, nghèo đói về kinh tế tài chính, thiếu ăn,… thiếu kiến ​​thức và kỹ năng về giáo dục dân số , kế hoạch hóa gia đình; Phương tiện giao thông cơ bản để tránh thai.

2.3. Do nhu cầu về lực lượng lao động, sản xuất:

Từ nhu cầu lao động trong gia đình, người dân đã có tâm lý sinh nhiều con. Chẳng hạn, ở những vùng có điều kiện kinh tế chưa phát triển, các gia đình thường sinh con với mục đích có việc làm, hỗ trợ kinh tế.

Ở các nước kém phát triển, khoa học công nghệ chưa phát triển thì nhu cầu lao động thủ công, sử dụng sức người càng lớn. Vì vậy, họ muốn sinh thêm con.

3. Bùng nổ dân số diễn ra ở đâu?

Trên thế giới, bùng nổ dân số diễn ra mạnh nhất ở các quốc gia và châu lục nghèo nhất, kém đô thị hóa nhất là châu Á và châu Phi. Như đã phân tích ở trên, bùng nổ dân số chủ yếu xảy ra ở những nơi có nền kinh tế kém phát triển, trình độ nhận thức thấp, khoa học công nghệ kém phát triển, quan niệm lạc hậu. …

xem thêm: Cơ cấu dân số vàng là gì? Đặc điểm, khó khăn và giải pháp kinh tế?

Các báo cáo gần đây đã chỉ ra rằng tỷ lệ sinh ở các nước kém phát triển cao hơn nhiều so với các nước phát triển. Nguy cơ bùng nổ dân số ở các quốc gia và khu vực này luôn hiện hữu.

Vào ngày 15 tháng 11 năm 2022, khi dân số thế giới chạm mốc 8 tỷ người, Ấn Độ là quốc gia đông dân thứ hai trên thế giới, sau Trung Quốc. Tuy nhiên, trong vòng 6 tháng tới, Ấn Độ sẽ vượt Trung Quốc để giữ vị trí đầu bảng xếp hạng dân số. Theo Triển vọng Dân số Thế giới 2022 của Liên Hợp Quốc, vào ngày 1 tháng 7 năm 2023, dân số Ấn Độ sẽ vào khoảng 1,428 tỷ người và Trung Quốc là 1,425 tỷ người. Ấn Độ nói riêng và thế giới nói chung vẫn đang phải đối mặt với tình trạng bùng nổ dân số.

Xem thêm bài viết hay:  Lời chúc 19/11 – Chúc mừng ngày Quốc tế Nam giới hay nhất

4. Việt Nam đã bao giờ đối mặt với nguy cơ bùng nổ dân số chưa?

Việt Nam đã từng trải qua một cuộc bùng nổ dân số trước đây, và phải đối mặt với cuộc bùng nổ dân số lần thứ hai. Tuy nhiên, với chính sách kế hoạch hóa gia đình, Việt Nam hiện đang bước vào thời kỳ dân số vàng. .

Kết quả Tổng điều tra năm 2019 cho thấy, tỷ trọng dân số từ 15-64 tuổi chiếm 68,0% (giảm 1,1 điểm phần trăm so với năm 2009), tỷ trọng dân số dưới 15 tuổi và người từ 65 tuổi trở lên chiếm lần thứ hai. lần lượt là 24,3% và 7,7%. Như vậy, Việt Nam đang trong thời kỳ “cơ cấu dân số vàng” khi cứ 2 người phụ thuộc thì có 2 người trong độ tuổi lao động. Dự báo đến khoảng năm 2040, Việt Nam sẽ kết thúc thời kỳ “cơ cấu dân số vàng”.

Ở Việt Nam, do cơ cấu tuổi của dân số có sự thay đổi, tỷ trọng trẻ em dưới 15 tuổi giảm và tỷ trọng dân số từ 60 tuổi trở lên tăng khiến chỉ số già hóa tăng lên. tăng nhanh trong hai thập kỷ qua: Chỉ số già hóa năm 2019 là 48,8%, tăng 13,3 điểm phần trăm so với năm 2009 và tăng hơn gấp đôi so với năm 1999. Chỉ số già hóa có xu hướng tiếp tục. tiếp tục tăng trong những năm tới.

5. Tác hại của dân số tăng nhanh (bùng nổ dân số):

– Suy giảm tài nguyên thiên nhiên.

– Thiếu nước sạch để cấp nước sinh hoạt cũng như xử lý và xả nước thải.

– Gia tăng mức độ ô nhiễm không khí, ô nhiễm nước, ô nhiễm đất và ô nhiễm tiếng ồn.

xem thêm: Cơ cấu dân số là gì? Đặc điểm và phân loại cơ cấu dân số?

– Phá rừng và mất hệ sinh thái giúp duy trì cân bằng oxy và carbon dioxide trong khí quyển, khoảng tám triệu ha rừng bị mất mỗi năm.

– Thay đổi thành phần khí quyển và hậu quả nóng lên toàn cầu.

– Mất đất canh tác và sa mạc hóa không thể đảo ngược.

Xem thêm bài viết hay:  Mua xe, điện thoại trả góp cần giấy tờ gì? Lãi suất mua trả góp?

– Tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh và trẻ em cao do nghèo đói. Các nước giàu có mật độ dân số cao và tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh thấp.

– Tăng cơ hội phát triển bệnh tật, gánh nặng cho y tế, giáo dục, chính sách an sinh, v.v.

– Xung đột tranh giành tài nguyên thiên nhiên ngày càng cạn kiệt dẫn đến nguy cơ chiến tranh gia tăng.

– Tỷ lệ tội phạm cao vì ma túy và các tổ chức tội phạm

– Nhiều loài bị tuyệt chủng. Đặc biệt là ở các quốc gia có dân số nông nghiệp tăng nhanh, tốc độ tuyệt chủng hiện tại có thể lên tới 140.000 loài mỗi năm.

xem thêm: Mật độ dân số là gì? Công thức và cách tính mật độ dân số?

– Làm tăng khả năng xảy ra dịch bệnh và các vụ dịch lớn.

– Đói, nghèo, suy dinh dưỡng trở thành vấn đề nhức nhối của nhiều quốc gia

Tác động tiêu cực đến thị trường lao động. Theo đó, sự bùng nổ dân số sẽ tạo áp lực lớn về việc làm, khiến thiếu việc làm nghiêm túc.

– Tác động tiêu cực đến y tế, giáo dục, an ninh quốc phòng và các vấn đề xã hội khác.

6. Giải pháp đối phó với bùng nổ dân số:

6.1. Kiểm soát sinh sản:

Khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển, đời sống vật chất ngày càng được nâng cao, sức khỏe ngày càng phát triển nên tuổi thọ của con người ngày một nâng cao. Vì vậy, cách duy nhất chúng ta có thể kiểm soát và giải quyết bùng nổ dân số là kiểm soát tỷ lệ sinh. Một số nước châu Á như Trung Quốc đã thực hiện các biện pháp quyết liệt để giảm tỷ lệ sinh. Những quốc gia đông dân như Trung Quốc thậm chí còn áp dụng chính sách chỉ sinh một con (nếu là con trai). Được phép sinh thêm một con nếu con đầu lòng là con gái. Nhưng tối đa chỉ được 02 con/cặp.

6.2. Giáo dục, tuyên truyền:

Chú trọng tuyên truyền giáo dục về hậu quả của bùng nổ dân số. Phát huy lợi ích của kế hoạch hóa gia đình. Giáo dục về các biện pháp tránh thai và lợi ích của việc sinh đủ con. Tuyên truyền về bình đẳng giới, bài trừ các hủ tục, quan điểm lạc hậu.

Chuyên mục: Bạn cần biết

Nhớ để nguồn bài viết: Bùng nổ dân số là gì? Nguyên nhân, hậu quả và cách giải quyết? của website thcstienhoa.edu.vn

Viết một bình luận