Bản dịch bài thơ Đợi Anh Về của nhà thơ Konstantin Simonov

Khái quát bài thơ Chờ em về? Bản dịch bài thơ Chờ em về ra đời như thế nào? Dịch thơ của Tố Hữu? Khắc phục và kích hoạt lại? Ý nghĩa của bản dịch?

Chiến tranh đã chia cắt bao mối tình đẹp, để lại bao nỗi đau trong lòng người ở lại. Chiến tranh Vệ quốc ở Liên Xô tuy thắng lợi nhưng cũng để lại nhiều mối tình dang dở. Nó là chất liệu để nhà thơ cầm bút. Hôm nay chúng ta cùng nhau tìm hiểu bản dịch bài thơ “Đợi em” của nhà thơ Konstantin Simonov.

1. Khái quát bài thơ Chờ em về:

Chờ em về là một bài thơ rất hay của nhà thơ Liên Xô Simonov. Trong hoàn cảnh Liên Xô gặp muôn vàn khó khăn, bị đế quốc bao vây, nhân dân toàn Liên Xô đã đồng lòng nhất trí, quyết tâm đứng lên bảo vệ Tổ quốc, tiến hành cuộc chiến tranh chính nghĩa. Bài thơ đã được nhà thơ Tố Hữu dịch ra tiếng Việt (1947) qua bản dịch tiếng Pháp. Bản dịch của Tố Hữu khá hay, đã đi vào lòng nhiều người Việt Nam.

Tuy nhiên, tình cờ chúng tôi có được bài thơ này ở dạng nguyên bản tiếng Nga, vì tôi yêu thơ và tiếng Nga nên đã cố gắng dịch nó. Vì tôi cảm thấy bản dịch của Tố Hữu chưa thực sự thể hiện được tâm hồn và ngôn từ của nhà thơ Xô Viết này.

2. Bản dịch bài thơ Chờ em về ra đời như thế nào?

Trong sự nghiệp của mình, thời gian Tố Hữu dành cho dịch thuật văn học không nhiều, tác phẩm dịch của ông không nhiều so với các đồng nghiệp, nhưng nó luôn được dành cho một vị trí trang trọng. Đặc biệt, chỉ một bài “Đợi người về” cũng đủ để Tố Hữu để lại ấn tượng sâu sắc trong lĩnh vực này.

Bài thơ được dịch sang bản tiếng Pháp chứ không phải nguyên bản tiếng Nga và được dịch trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Trong hồi ký Nhớ lại một thời, Tố Hữu kể lại quá trình dịch bài thơ này: Lúc đó ông đang phục vụ trong một đơn vị bộ đội. Một đêm, nghe anh bộ đội bỗng thốt lên: “Trời ơi nhớ vợ quá”, như người đồng cảnh ngộ, Tố Hữu ngồi dậy nói chuyện với anh bộ đội và người ấy đọc cho anh nghe bài thơ “ “Mưa rơi” Bác viết về vợ (bài thơ đã được nhạc sĩ Trần Hoàn phổ thành bài hát nổi tiếng “Mưa rơi”) Anh bộ đội nghe bài thơ, rất thích, khen: “Chú tả như vợ ta, tài hoa quá”. Từ kết quả đó, trong Tố Hữu nảy sinh khát vọng làm thơ để khỏa lấp nỗi nhớ người lính.

Xem thêm bài viết hay:  Phân tích khổ 4, 5 bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải

Sáng tác hơi khó, phần vì quan điểm của chúng tôi lúc bấy giờ, phần vì Tố Hữu không có sở trường về thơ tình. Chợt anh nhớ trong túi áo ở nhà bà Gái có một tập thơ dịch ra tiếng Pháp của bảy nhà thơ Nga, trong đó có bài “Đợi em” của Simonov mà anh rất thích. Thế là anh sang nhà chị Gái chép lại bài thơ đó rồi về đơn vị. Tố Hữu đã dịch và hoàn thành bản dịch rất nhanh, dù đây là lần đầu tiên ông dịch thơ. Lúc đầu, bài thơ được Tố Hữu đọc cho các nhà văn Nguyễn Đình Thi, Nguyễn Huy Tưởng, Nguyên Hồng nghe, ai cũng khen. Khi đọc cho các chiến sĩ nghe, ai cũng xúc động, nhiều người rơi nước mắt.

“Đợi em” được Simonov sáng tác vào đầu những năm 40 (của thế kỷ trước), khi phát xít Đức tấn công Liên Xô ác liệt. Giai đoạn này, nhà thơ là sĩ quan của Báo Sao Đỏ – hầu như chiến trường nào ông cũng có mặt. “Chờ em về” như một lời kêu gọi cháy bỏng, một lời động viên sâu sắc đến những người vợ, người chị nơi hậu phương vững tin vào ngày toàn thắng.

3. Bản dịch thơ của Tố Hữu:

Em ơi, đợi anh về
Chờ anh mãi nhé em
Mưa cứ rơi
Ngày cứ dài thêm
Vì vậy, xin vui lòng chờ đợi.

Mặc dù trời có tuyết, trời có gió
Dù nắng cháy em ơi
Bạn cũ của bạn đã quên?
Chờ tôi mãi mãi.

Hãy tin vào tôi mặc dù nó trống rỗng,
Tim ai tê tái
Không thể chờ đợi để trở lại
Thôi cưng cứ chờ đi.

Em ơi, anh đang đợi
Ai nhớ ai
Không thể đợi đến ngày mai
Dù mẹ già dại khờ
Không thể đợi bạn quay lại

Mặc dù bạn đến thăm linh hồn của tôi
Hãy yên nghỉ ngôi mộ xanh
Nâng chén tình yêu

Sau đó, tôi mặc bạn
Chờ tôi nghe bạn nói
Hãy tin rằng anh ấy đang đến.

Đợi tôi, tôi về
Trông chết cười ngạo nghễ
Ai đã một lần rơi nước mắt
Chắc là tình cờ

Bạn có biết khi nào?
Bởi vì tôi ước,
Bởi vì tôi đang mong chờ nó
Phá tan chiến tranh, bước lên đường quê
Anh trai tôi đã trở lại.

Tại sao bạn không chết?
Ai biết
Có chuyện gì vậy em yêu
Chỉ vì không có ai
Biết khi tôi chờ đợi.

Xem thêm bài viết hay:  Lời dẫn chương trình chào cờ đầu tuần thứ 2 hay, ngắn gọn

4. Chỉnh sửa và đánh giá:

“Em ơi, đợi anh về

Xin hãy đợi tôi mãi mãi”Tố Hữu đã dùng từ “hoài” để nhấn mạnh nỗi nhớ mong tha thiết của người con gái, chờ “anh” trở về. Câu thơ như một lời nhắn gửi người phương xa rằng, với tấm lòng thủy chung, “em” luôn là chỗ dựa vững chắc sau lưng “em”. Điều đó sẽ không bao giờ thay đổi.
Trong bản gốc là:

“Em ơi, đợi anh với!
Tôi sẽ trở lại”

Nguyên văn “Em sẽ về” là lời nhắn nhủ của người đi xa, như một lời an ủi, động viên người ở hậu phương hãy vững vàng và quyết tâm rằng “Em” sẽ về bên anh. Sức mạnh chính nghĩa của cuộc Chiến tranh Vệ quốc sẽ đánh bại những kẻ thù độc ác. Chúng ta sẽ được đoàn tụ trong cùng một nhà. Tuy hai bản dịch ở hai hướng khác nhau nhưng giá trị nội dung của bài thơ luôn hướng đến hạnh phúc cuối cùng.

“Bạn cũ đã quên
Xin hãy đợi tôi mãi mãi”

Câu này mơ hồ, sai ngữ pháp và lặp từ ” mãi mãi ” không thể hiện rõ giá trị của tác phẩm chính. Nội dung chính trong bản gốc là: “Cho dù bạn của tôi, có ai đó đã quên người yêu của họ, tôi sẽ chỉ chờ đợi”. Hai câu kết có hai vế đối lập càng làm tăng thêm sức mạnh nội tâm của lòng trung thành. Vì vậy, dịch lại là:

“Dẫu có người quên
Vậy thì tôi sẽ đợi thôi.”

cụm từ ” ai đó “ở đây có nghĩa là không xác định, không chỉ một con người cụ thể, chứ không nên dịch như Tố Hữu là được” Bạn đã quên người bạn cũ của bạn? ‘ bởi vì nó cụ thể đến mức nó làm loãng ý nghĩa ban đầu. Ngoài ra, cụm từ ” Ngay cả khi ai đó “ngược lại với cụm từ” Thì chỉ có em ” sẽ làm nổi bật sự kiên định của em . Bản dịch của Tố Hữu không nói rõ điều này.

“Hãy tin tưởng bạn mặc dù nó trống rỗng
Tim ai tê tái
Đừng mong ai quay lại
Sau đó, xin vui lòng chờ đợi.”

Dịch như thế là sai nguyên tác, vì tác giả chưa hề nói: Không thể chờ đợi để trở lại “nghe bi quan quá (như từ ‘) mãi mãi ” so ). Simonov đã không nói điều đó. Không có nghĩa trong bản dịch: Tim ai tê tái “, qua ” Trái tim của ai? “có nghĩa là đối tượng không xác định, không xác định, trong khi trong bản gốc, đối tượng rất cụ thể là” Trái tim tôi ” chứ không phải ai khác.

Xem thêm bài viết hay:  Nghị luận xã hội về ý chí, tấm gương nghị lực sống của con người

Nên dịch là:

“Đợi anh dù xa xôi
Bức thư tiếng anh dù không quay lại
Dù lòng tôi tê tái
Thôi cưng cứ chờ đi”

“Em ơi, anh đang đợi
Ai nhớ ai
Không thể đợi đến ngày mai
Dù mẹ già dại khờ
Chờ ngươi trở về…”

Khổ thơ này sai gần như hoàn toàn so với nguyên tác. Trong bài thơ, Simonov viết: “Anh chờ đợi em, nhưng đừng đặt hết niềm tin vào những điều tốt đẹp. Vì trong chiến tranh, điều gì cũng có thể xảy ra. Nếu chẳng may em hy sinh, đau khổ, anh phải cố quên, xin em nuôi nấng”. con thay ông Ở khổ thơ này, một lần nữa Tố Hữu lại sử dụng điệp ngữ vô định “Ai nhớ ai” làm cho câu thơ trở nên vô hồn, vô nghĩa.

Ngoài ra, chỉ có 4 câu 5 chữ mà Tố Hữu đã lặp lại 2 lần khiến câu văn bị lặp lại khá nhiều: “ Anh không mong ngày mai – …. – Không đợi em về … “. Trong thơ của mình, Xi – Mò – Nốp không hề có những suy nghĩ tiêu cực về mẹ như Tố Hữu đã dịch: “Dù mẹ già dại khờ – Con mong mẹ về”. Trong nguyên tác, ý rất tích cực của tác giả là: “Ráng quên khổ để nuôi mẹ nuôi con”. Tố Hữu quên mất thứ đắt giá này. Có thể nói khổ thơ này bị hiểu sai hoàn toàn cả về ý lẫn từ.

Nên dịch lại là:

“Chờ tôi, tôi sẽ trở lại
(nhưng) Đừng chỉ mong đợi điều tốt nhất
Như tôi đã từng biết
Nỗi đau phải được lãng quên…
Nhìn người mẹ hiền
Và những đứa trẻ nhỏ…
…Nếu bạn không quay lại”

Điều này gần với nguyên văn, phản ánh đúng tâm hồn của tác giả.

5. Ý nghĩa bản dịch:

Bản dịch là Tố Hữu lần đầu dịch nên còn nhiều thiếu sót. Nhưng đây cũng là minh chứng cho một tài năng văn học nước ta. Đồng thời gửi gắm đến người đọc, dù ở đâu, khát vọng về hạnh phúc, mái ấm gia đình, chống lại chiến tranh vẫn luôn hiện hữu.

Chuyên mục: Bạn cần biết

Nhớ để nguồn bài viết: Bản dịch bài thơ Đợi Anh Về của nhà thơ Konstantin Simonov của website thcstienhoa.edu.vn

Viết một bình luận